Nasreddin Hoca’nın Ölümüne Sebep Olan Kişi Aslında Mevlâna mıydı?

Yapılan bazı araştırmalar, halk arasında dilden dile dolanan Nasreddin Hoca’nın aslında gerçekte yaşamış bir şahsiyet olduğunu gösterirken ölümünün de Mevlâna tarafından olduğunu iddia ediyor.

Türk tarihi açısından önemli iki çağdaş şahsiyet olmalarının yanında konuyla ilgili birden fazla görüş de var. Peki neden böyle bir şey yaşanmış olsun ki?

İlk olarak Nasreddin Hoca’nın kim olduğuna değinmemiz gerek.

Selçuklu tarihçisi Prof. Dr. Mikail Bayram, “Ahi Evran: Halk Filozofundan Fıkra Geleneğine” başlıklı çalışmasında, Ahi Teşkilâtı’nın önde gelen ismi ve büyük bir düşünür olan Ahi Evran’ın, geniş kitlelerce tanınan mizahi yönüyle bilinen Nasreddin Hoca ile aynı kişi olduğunu söylüyor.

Anadolu Selçukluları döneminde yaşamış olan ve özellikle Türkmen esnaf ve sanatkârlar arasında ün kazanmış olan Ahilik Teşkilâtı kurucusu olarak bilinen kişi, aslında Hâce Nasîrüddin Mahmûd el-Hûyî’dir. 

Bir isim benzerliği ve tarihteki şahsi özelliklerini de ele alınca gerçekten de bir benzerlik var gibi duruyor değil mi?

Fakat Prof. Dr. Hayri Kaplan, Ahi Evran’ın Nasreddin Hoca olmadığına dair deliller sunuyor. 

Tahrif ve Tashih eserinde, bu isimlerin yalnızca bir kâtip hatası olduğunu, Mikail Bayram’ın da bu hataya kapıldığını şöyle söyler:

“Aynı varağın biri ön yüzünde, diğeri arka yüzünde bulunan bu iki yazının aynı tarihte, aynı konuyla, içinde yer alan aynı yer ve aynı şahıs adlarıyla ilgili olup, birinin diğerinin ikinci adımı olduğunu ve daha önemlisi birinin Kırşehri diğerinin Akşehir Meclis-i Vâlâsı’ndan sadır olan iki ayrı mazbata olmadığını, ikisinin de aynı mazbatadan istifadeyle hazırlanan iki yazı olduğunu, ikincisinde geçen ‘Akşehir’de medfûn olan Ahi Evran’ ifadesindeki ‘Akşehir’ kelimesinin kâtibin sehvinden kaynaklandığını, doğrusunun ‘Kırşehri’ olması gerektiğini anlamakta zorlanmıyoruz.”

 

“Aksi takdirde, birini Kırşehri’nden, diğerini Akşehir’den çıkan resmî yazılar olarak kabul edip Bayram’ın ifadesiyle ‘Kırşehir Meclis-i Valâ’sından sadır olan bir mazbatada Ahi Evren Zaviyesi’nin ve bu zaviye postnişinlerinin Kırşehir’de oldukları kayıtlı iken Akşehir Meclis-i Valâ’sından sadır olan mazbatada ise Ahi Evren Zaviyesi ve bu zaviye post-nişinlerinin Akşehir’de olduğundan söz edilmektedir’ dersek,
Ahi Evran Zâviyesi postnişinleri Şeyh Osman ve Şeyh Abdullah’ın aynı tarihte hem Kırşehri’nde, hem Akşehir’de şeyhlik yaptıklarını, Çanakcı nâm-ı diğer Kurna Tepesi diye anılan yerin (karyenin) hem Kırşehri’nde, hem Akşehir’de olduğunu söylememiz anlamına gelir.”

Peki Mevlâna ile Nasreddin Hoca arasındaki bu düşmanlık nereden geliyor?

Mikail Bayram’ın bir diğer söylediği şey; Nasreddin Hoca’nın, Mevlâna’nın müridi olan Nûreddin Caca tarafından öldürülmesidir. Kaplan’a göre ise Bayram’ın çalışmasında yer alan mekânlar da farklılık gösteriyor.

Mikail Bayram’ın naklettiği cümlelere bakılınca, Nûruddîn Caca’nın Kırşehir emîri olduğu fakat bu olayın Kırşehir’de değil, Aksaray’daki Sâlime Kalesi’nin bulunduğu yerde gerçekleştiği görülüyor.

Caca, Aksaray ve çevresinde 6 ay boyunca isyanını sürdüren Esed(üddîn) Emîr Âhur Sâlime Kalesi’ne yerleşmiştir. Bu kaleyi ordusuyla kuşatıp onu ve ona tabi olan isyancıları, yani Hâricîleri öldürmüştür.

Bayram’a göre gerginlik, Mevlâna’nın Moğol ajanı ve Nasreddin Hoca’nın Türkmen olmasından kaynaklanıyordu.

Görsel yapay zekâ ile oluşturuldu.

Mikail Bayram, Mevlâna’nın Moğol ordusunu desteklediğini öne sürerken Nasreddin Hoca’nın ise Moğol istilasına karşı direndiğini belirtiyor. Mevlâna’nın İran’a olan yakınlığı zaten bilinen bir gerçek. Fakat Moğol ordusuna karşı tutunduğu tavır tamamen başka.

Bayram’a göre Mevlâna, Nasreddin Hoca’yı sapıklıkla suçlamış, onun çocuğu olmadığı için alay etmiş ve eş cinsellikle itham etmişti. Fakat kayıtlara bakıldığında Nasreddin Hoca’nın bir kızı olduğu görülüyor. Yani Mikail Bayram’ın araştırmasının doğruyu yansıttığını söylemek zor.

Mevlâna, Hacı Bektaş-ı Veli ve Nasreddin Hoca çağdaştırlar.

Bu dönemlerde Selçuklu tahtında Gıyaseddin Keyhüsrev vardı. Anadolu ise kaos içindeydi ve Babai İsyanı gibi büyük olayların fitili ateşlenmişti.

Bu zorlu dönemde Mevlâna, devletin istikrarını sağlamak için Keyhüsrev’i uyarırken Hacı Bektaş-ı Veli ise akıl ve birlik temsiliyle ön plana çıkıyordu. Hacı Bektaş-ı Veli’nin, Hacı Bektaş Teşkilâtı’nın liderliğindeki Anadolu’da geniş bir tabanı bir araya getirme çabaları, Mevlâna tarafından da takdirle karşılanıyordu.

Devlet, Moğol tehdidiyle sarsılıyordu.

Babai İsyanı’nın yarattığı karışıklık, Moğolları da harekete geçirdi. Moğol ordusu, Selçuklu İmparatorluğu’nun zayıflığını görerek Anadolu’ya saldırdı. Kösedağ Savaşı’nın sonucu ise tam bir yıkımdı.

Anadolu’nun karmaşık ve işgal dolu dönemlerinde, Hz. Mevlâna’nın Moğol hakimiyetine karşı aldığı tutum, bazıları tarafından eleştirilse de aslında derin bir stratejiyi yansıtıyordu. Mevlâna, Moğol gücünün Anadolu’nun manevi dokusunu eriteceğine ve yeni katliamlara neden olacağına inanıyordu. Bu yüzdem Moğol hakimiyetini kabul etmek ve onlarla iş birliği yapmak, Anadolu’nun uzun vadeli çıkarlarına hizmet edeceğini düşünüyordu.

Ahi şeyhlerinin ise bağımsızlık ve İslam inancına olan bağlılıkları, Moğollara karşı direnişlerini tetikliyordu. Onlar da Moğol baskısı altında zorlu bir dengeyi korumaya çalışıyorlardı. Mevlâna’nın ajan olduğunu iddiasının ötesinde Nasreddin Hoca’yı öldürtmek gibi bir eyleme girişmesi akıl kârı gibi durmuyor.

Aynı çağda yaşamış olsalar bile tarihî kaynaklara göre ikisi bir kez bile karşılaşmamıştır.

Kaynaklar: TDVİA, TEİS, Independent, Hayri Kaplan, Mikail Bayram

İlginizi çekebilecek tarihi içeriklerimiz:

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

dinamobet
1xbet
nakitbahis
ngsbahis
bahigo
onwin
paribahis
perabet
piabet
pinup
pulibet
redwin
sahabet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
piabet
pulibet
sahabet
setrabet
slotbar
superbahis
timebet
tipobet
tumbet
vdcasino
vevobahis
bahiscom
casibom giriş
lidyabet giriş
lidyabet
jojobet
betmarlo giriş
marsbahis giriş
betcup giriş
bets10
Asyabahis
betmoon
betnano
bahigo
limanbet
makrobet
mariobet
meritking
mobilbahis
mostbet
cratosslot
sekabet
dinamobet
bahigo
perabet
ngsbahis
onwin
bahiscom
paribahis
belugabahis
tipobet
bahigo
onwin
bahigo
betcup
matbet
mariobet
mariobet
setrabet giriş
supertotobet giriş
tarafbet giriş
tipobet giriş
tulipbet giriş
tümbet giriş
vdcasino giriş
winxbet giriş
betpark
betroad
bets10
bettilt
betvole
casibom
casinomaxi
casinoper
dinamobet
grandpashabet
goldenbahis
holiganbet
hovardabet
imajbet
interbahis
jojobet
asyabahis
bahsegel giriş
bahsegel giriş
casibom giriş
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
betvole
casibom
bets10
casinomaxi
casinomaxi
casinoper
cratosslot
dinamobet
dumanbet
grandpashabet
superbetin
sekabet giriş
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
superbet
tarafbet
tipobet
tulipbet
tumbet
winxbet
neyine
noktabet
norabahis
oleybet
onbahis
onwin
orisbet
padisahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
pokerbeta
polobet
pusulabet
redwin
kralbet
ligobet
mariobet
limanbet
limanbet
matadorbet
matbet
meritking
milanobet
milosbet
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
gobahis
gorabet
hilbet
ikimisli
Abdulla62630105
jetbahis
jojobet
klasbahis
betpark
betpas
betper
interbahis
goldenbahis
betcup
slotbar
asyabahis
xslot
restbet
rexbet
rokubet
romabet
sahabet
savoybet
sekabet
setrabet
supertotobet
superbet
tipobet
tarafbet
tulipbet
tumbet
winxbet
vdcasino
venüsbet
winxbet
orisbet
padişahbet
palacebet
paribahis
parmabet
perabet
piabet
pinup
polobet
pusulabet
redwin giriş
ligobet
asyabahis
slotbar
xslot
rexbet
romabet
sahabet
savoybetting
savoybetting
sekabet
setrabet
kralbet
matadorbet
markajbet
matbet
milanobet
milosbet
mobilbahis
mostbet
mrbahis
nakitbahis
extrabet
favoribahis
favorisen
gobahis
gorabet
grandpashabet
hilbet
ikimisli
imajbet
intobet
jasminbet
jetbahis
jojobet
klasbahis
betorspin
betpark
betpas
betper
betroad
betsat
bettilt
betturkey
betvole
casibom
casinovale
celtabet
dinamobet
discountcasino
dumanbet
elexbet
elitbahis
Kadıköy Escort
tuzla escort
avcılar escort
esenyurt escort
bahçeşehir escort
beylikdüzü escort
bakırköy escort
halkalı escort
şirinevler escort
şişli escort
istanbul escort
esenyurt escort
avcılar escort
tarafbet
betist giriş
showbet
xslot giriş
favorislot
barn festival
pragmatic slot oyunları
radissonbet
egt oyna
betmarlo
floating dragon oyna
bonus hunt" rel="dofollow">bonus hunt">bonus hunt
aresbet
tombala oyna
wild wild riches oyna
betibom
dog house megaways
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
wild west gold oyna
markaj giriş
trwin giriş
altıncasino
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
diyarbet
sugar rush oyna
hiperwin
sweet bonanza oyna
diyarbet
diyarbet
mrbahis
favorislot
markaj giriş
trwin
big bass bonanza oyna
gates of olympus oyna
egt oyna
favorislot
markaj giriş
trwin
betingo
bahisbudur
casi pol
casipol giriş
casipol giriş
casipol
casipol
romabet
mrbahis
casipol şikayetvar
casipol giriş
casipol twitter
casipol şikayet
casipol
casipol güncel giriş
casipol güncel
casipol giriş
casipol girişi
romabet
matadorbet
Matadorbet